نمک یکی از رایج ترین ماده‌های روی زمین است که می توان گفت زندگی کردن بدون آن باعث مشکلات مختلفی می‌شود و در برخی موارد حتی ممکن است باعث مرگ انسان ها و حیوانات شود. نمک در زمان های قدیم ارزش بسیار بالایی را داشت اما امروزه ارزش خیلی بالایی را ندارد و کاربرد آن بیش تر در کارهای صنعتی خلاصه شده است. نمک دارای کاربردهای مختلفی است اما یکی از سؤال های اساسی در این مورد این است که نمک صنعتی چگونه تولید می‌شود.

در اصل نمک یک نوع ماده معدنی است که از سدیم کلرید ساخته شده است. این ماده در حالت طبیعی خود سنگ نمک یا هالیت شناخته می‌شود. نمک جزو ماده‌های مغذی ضروری برای تغذیه انسان ها و حیوانات مختلف است و نبود این ماده در بدن باعث بروز مشکلات و بیماری های هورمونی می‌شود.

به همین علت این ماده از زمان های قدیم مورد استفاده قرار می گیرد. اولین بار استخراج نمک با کمک جوشاندن آب چشمه در رومانی ثبت شده است. همچنین تاریخچه استخراج نمک در چین نیز مشاهده شده است. نمک برای چینی ها، عرب ها، روم ها و یونانیان بسیار مهم و با ارزش بود. قیمت نمک طوری ارزش داشت که دستمزد سربازهای رومی بر اساس نمک پرداخت میشد.

سنگ نمک چیست؟

همان طور که اشاره کردیم سنگ نمک با اسم هالیت نیز شناخته می‌شود. فرمول شیمیایی این ماده به صورت NaCl است و از سدیم کلرید تشکیل شده است. هالیت معمولاً در شکل کریستال پیدا می‌شود و رنگ آن نیز معمولاً سفید یا بدون رنگ و شفاف است.

اما به علت ناخالصی هایی که ممکن است به آن وارد شود رنگ کریستال این ماده به رنگ های دیگری تبدیل می‌شود که تغییر رنگ آن به مقدار و نوع خالصی وارد شده به آن برمی گردد.

برای مثال عناصر اورانیم و کربن باعث عوض شدن رنگ هالیت به رنگ سیاه می شوند.

سنگ نمک به صورت طبیعی در رسوبات سطح زمین پیدا می‌شود. همچنین بر روی سطح دریاهایی خشک شده قدیمی نیز می توان این ماده را پیدا کرد. مقدار شوری دریاهایی قدیمی به علت تبخیر بسیار زیاد افزایش می یابد و به همین علت مقدار بسیار بالایی از نمک در کف دریا به حالت رسوب باقی می ماند.

نمک صنعتی چگونه تولید می شود؟

از مهم ترین روش های تولید نمک صنعتی می توان به موارد پایین اشاره کرد:

  • استخراج سنگ نمک با روش خلاء
  • استخراج سنگ نمک با روش هیدرولیکی
  • استخراج نمک با روش تبخیری
  • استخراج سنگ نمک با روش پلکانی
  • استخراج سنگ نمک با روش تونلی

استخراج سنگ نمک با روش خلاء

در این روش از استخراج سنگ نمک، آب های شور را با چند سری از تبخیر کننده های قائم چندگانه که به همدیگر وصل شده اند با پمپ های مکش کننده به نمک تبدیل می کنند.

استخراج سنگ نمک با روش هیدرولیکی

در این روش کانسرهای واقعی نمک یا همان نمک‌های زیرزمینی با روش های مختلف زیرزمینی، انفجاری، حفاری، پایه و غیره خارج می شوند و قبل از این که به سطح زمین برسند خرد می‌شوند.

استخراج نمک با روش تبخیری

در این روش آب دریا یا آبی که دارای نمک است در حوضچه هایی ریخته می‌شوند بعد از آن با روش تبخیر آب درون آن ها خشک شده و نمک بر روی کف حوضچه باقی می ماند. حوض های ذکر شده نیز با روش دستی یا دستگاه‌های لازم در مسیر جریان محلول نمکی ایجاد می‌شوند.

استخراج سنگ نمک با روش پلکانی

بیش تر معدن‌های سنگ نمک در ایران با این روش استخراج می‌شود. همچنین قابل ذکر است که از این روش در حالت معمول برای استخراج فلز کمک می گیرند اما به علل های مختلفی مثل کاهش هزینه های پروژه، بهتر کردن شرایط دسترسی مثل جلوگیری از برخوردن به پستی و بلندی جاده‌های مختلف از این روش برای استخراج و تولید نمک نیز استفاده می‌کنند.

از این روش می توان به صورت مستقیم و معکوس استفاده کرد. همچنین هنگامی که مکان بیرون آوردن نمک کوچک باشد شیب محیط را افزایش می دهند و استخراج همه بخش ها را تا زمانی که ممکن باشد به صورت بالا به پایین انجام می دهند.

استخراج سنگ نمک با روش تونلی

این روش در مواقعی استفاده می‌شود که لایه های افقی نمک دارای شیب کم اما ضخامت بالایی است‌.

دلیل نام‌گذاری این روش به این صورت این است که قسمت هایی که از آن جا نمک بیرون آورده می‌شود اتاق نامیده می‌شود و به بخش هایی که به صورت ستون برجا می ماند پایه می گویند.

در این روش از پایه های زیادی برای محافظت از سقف اتاق ها کمک می گیرند به همین علت بخش زیادی از معدن به صورت دست نخورده حفظ می‌شود. قابل ذکر است که سرعت استخراج نمک با این روش با در نظر گرفتن مساحت محیط ممکن است بالا باشد.

استخراج نمک در ایران از طریق معدن نمک در کوه‌ها و نمک‌های موجود در دریاچه ها انجام می‌شود. سنگ نمک در کشورمان نیز دارای سه منبع اصلی است که دو مورد از آن در سمنان و دیگری نیز درخراسان قرار دارند. همین طور روش استخراج نمک در معادن ذکر شده با این روش انجام می‌شود.

شاید برایتان جالب باشد که بدانید فقط شش درصد از نمک تولید شده برای مصرف های خوراکی استفاده می‌شود. بقیه این موارد برای کارهای مختلفی استفاده می‌شود برای مثال هشت درصد برای برف روبی، دوازده درصد برای تصفیه سازی آب ها، شش درصد برای مصارف کشاورزی و شصت و هشت درصد مانده نیز برای کارهای صنعتی و کارخانه ها استفاده می‌شود. پلاستیک، خمیر کاغذ و پی وی سی با کمک نمک به دست می آید.

انواع مختلف نمک صنعتی

نمک صنعتی با تنوع بالایی تولید می‌شود. از معروف ترین انواع نمک صنعتی می توان به نمک پودری، نمک صدفی، نمک شیلاتی و نمک شکری اشاره کرد. هرکدام از این نمک‌ها دارای موارد استفاده خود هستند.

نمک پودری

نمک پودری همان طور که از اسم آن مشخص است این نمک دارای دانه های ریز و کوچکی است و شکل ظاهری آن با نمک‌های صنعتی دیگر فرق دارد. نقطه ضعف این نوع نمک فقط شرایط محیطی و آب و هوایی مرطوب و نم دار است به طوری که اگر در معرض رطوبت قرار بگیرند شکل ظاهری خود را از دست می دهند.

از کاربردهای نمک پودری این نوع نمک می توان به ساخت اسید، استفاده در صنعت تصفیه سازی، صنعت بازیافتی، مرغداری ها و غیره اشاره کرد.

نمک صدفی

به علت این که این نمک دارای ظاهری درخشنده است که همین عامل سبب شده نام نمک صدفی را برای گروه دیگری از انواع نمک صنعتی برگزینند.

اگر در این باره دقت کرده باشید متوجه شده اید که نمک خوراکی نیز دارای دانه های درخشنده و شفاف است به همین دلیل این نمک به نمک خوراکی شباهت زیادی دارد اما شبیه بودن آن ها فقط به صورت ظاهری است و موارد استفاده آن ها کاملاً با همدیگر جدا است. از نمک صنعتی در صنایع لبنیاتی، دباغی و تصفیه سازی استفاده می کنند.

نمک شیلاتی

از لحاظ ظاهری بزرگ ترین نوع نمک صنعتی، نمک شیلاتی است که تقریباً در اندازه های ۵ الی ۱۰ میلی متری پیدا می‌شود. علت این که اسم این نمک به این نام اسم گذاری شده است این است که از این نمک در صنعت شیلات و گندزدایی استفاده می‌شود.

اما تنها کاربرد این نمک در این بخش ها نیست. از نمک شیلاتی در سختی گیری آب، فعال کردن رزین های غیرفعال، صافکاری دقیق قطعات ریز، چرم سازی، دباغی، پنیر سازی و دیگر صنایع مشابه استفاده می‌شود.

نمک شکری

نمک شکری یا نمک حفاری دارای ظاهری شبیه به دانه‌های شکر است به همین دلیل به این اسم معروف شده است. این نمک جزو پر استفاده ترین نمک‌های صنعتی در دنیا است. همچنین به علت اندازه دانه ها نیز به اسم مش ۱۱۰ نیز شناخته می‌شود. از نمک شکری در گل حفاری، نمک سود کردن گوشت، تهیه پنیر لیقوان و غیره استفاده می‌شود.

۵/۵ - (۱ امتیاز)

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

۰۹۱۲۰۵۴۳۷۲۷